Schenken uit een huwelijksgemeenschap: wie is de schenker?

Wie heeft de schenking gedaan?

Bij een schenking uit de huwelijksgemeenschap is de echtgenoot die de schenkingsovereenkomst aangaat in beginsel de juridische schenker. De andere echtgenoot wordt niet alleen door het bestaan van de huwelijksgemeenschap partij bij die rechtshandeling. Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelde dit in 2022; de Kennisgroep van de Belastingdienst volgt deze uitleg voor verschillende bepalingen van de Successiewet.

Controleer daarom niet alleen de bankrekening, maar ook de overeenkomst, de bevoegdheid om te schenken en de werkelijke uitvoering.

Betekent dit twee vrijstellingen?

Nee. Voor de berekening van de schenkbelasting worden echtgenoten in beginsel als één persoon aangemerkt. Dit is een aparte regel in artikel 26 van de Successiewet. De vraag wie de overeenkomst heeft gesloten, levert dus niet automatisch twee afzonderlijke jaarlijkse vrijstellingen op.

Juist dit onderscheid voorkomt misverstanden: de civielrechtelijke schenker kan één echtgenoot zijn, terwijl de belastingwet voor de berekening partners samenneemt.

Wat als een ouder binnen 180 dagen overlijdt?

Voor schenkingen kort voor overlijden bestaat de 180-dagenregel van artikel 12 van de Successiewet. De Kennisgroep neemt bij een schenking uit een huwelijksgemeenschap het standpunt in dat de helft van de schenking onder deze regel kan vallen, ongeacht welke echtgenoot binnen 180 dagen overlijdt. Zij baseert dat onderdeel op rechtspraak die specifiek over de 180-dagenregel gaat.

Dit onderdeel van het kennisgroepstandpunt is juridisch niet onomstreden. Het hofarrest over de handelende echtgenoot en de benadering van de 180-dagenregel beantwoorden verschillende vragen. Wij zouden daarom bij een concrete aangifte de akte, het huwelijksvermogensregime, de feiten en de toepasselijke wettekst afzonderlijk beoordelen.

Bij een overlijden vanaf 2026 wordt een schenking die onder de 180-dagenregel valt in beginsel uitsluitend in de erfbelasting betrokken. Er is dan voor die schenking geen afzonderlijke aangifte schenkbelasting nodig. Dat neemt de noodzaak niet weg om de schenking in de aangifte erfbelasting juist te verwerken.

Wanneer is de identiteit van de schenker nog meer belangrijk?

Het kennisgroepstandpunt bespreekt ook situaties die minder vaak voorkomen maar financieel zwaar kunnen wegen:

• Wonen buiten Nederland. Bij de fictieve woonplaats van artikel 3 Successiewet is volgens de Kennisgroep de woonplaats en nationaliteit van de handelende echtgenoot bepalend.
• Ondernemingsvermogen. Bij toepassing van de bedrijfsopvolgingsregeling moet worden beoordeeld of de schenkende echtgenoot aan de bezitseis voldoet. Voor aandelen in de huwelijksgemeenschap aanvaardt de Kennisgroep een redelijke wetsuitleg.
• Afgezonderd particulier vermogen en aanslagtermijnen. Daar gelden eigen toerekenings- en termijnregels. Een algemene vuistregel over 'ieder de helft' is daarvoor onvoldoende.

Wat betekent dit voor uw schenkingsplan?

Leg vóór de schenking vast wie schenkt, uit welk vermogen de schenking komt en wat u ermee wilt bereiken. Bereken daarna de gevolgen voor de schenkbelasting én voor een toekomstige nalatenschap. Een goede planning sluit aan bij uw wensen, laat voldoende ruimte voor uw eigen financiële toekomst en voorkomt dat een fiscale aanname later tot discussie leidt.

Bronnen voor controle

Deze bronnen bieden de juridische basis en de actuele overheidsuitleg. Het kennisgroepstandpunt is een uitleg van de Belastingdienst; de beoordeling van uw situatie begint bij de wet en de feiten.

• Kennisgroepstandpunt KG:063:2023:2, bijgewerkt op 6 juli 2026.
• Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 26 juli 2022.
• Successiewet 1956, in het bijzonder artikelen 3, 12 en 26.
• Rijksoverheid over de behandeling van schenkingen binnen 180 dagen vanaf 2026.